Nederlandse Grondwet

De Nederlandse Grondwet is een van de belangrijkste onderdelen van onze democratie. Zonder de grondwet zouden we er in Nederland heel anders voorstaan. Over de jaren heen is de Grondwet vaak veranderd en er zijn veel aanpassingen aan gedaan. Toch is het vandaag de dag erg moeilijk om de grondwet aan te passen. Op deze pagina zullen we je de ins en outs van de grondwet vertellen. Dit doen we uiteraard aan de hand van de geschiedenis, maar we zullen ook meer inzicht geven over de inhoud van wat er in de grondwet staat.

De Nederlandse Grondwet geld voor het gehele Koninkrijk der Nederlanden. Dit houdt in dat je dus ook op Sint-Maarten, Curaçao en Aruba te maken hebt met dezelfde grondwet als op het vaste land van het Koninkrijk. In de Nederlandse Grondwet vind je 7 hoofdstukken. Verderop op deze pagina kun je precies vinden waar deze hoofdstukken over gaan. Je vindt de grondwet in het Publiekrechtelijk gedeelte van het Nederlandse wetboek.

Geschiedenis

De geschiedenis van de grondwet gaat terug tot het jaar 1814. Nadat de Franse troepen weggejaagd waren uit Nederland in 1813 besloot men op 29 maart 1814 tijdens een Vergadering van Notabelen om de grondwet definitief goed te keuren. Deze grondwet ging vooral over de verdeling van de macht van het Koninkrijk. Willem van Oranje was officieel soeverein vorst. Nederland was een centralistische monarchie, waar de macht bijna volledig bij de vorst lag. Er was weliswaar ook een Staten-Generaal. Deze bestond toentertijd uit 55 zetels.

In 1815 werd de grondwet voor het eerst aangepast. Deze wijziging maakte van Nederland officieel het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. België zou zich volgens deze grondwet bij Nederland voegen. De Belgen stonden echter niet te springen om deze wijziging. Om toch akkoord te gaan vroegen ze om een splitsing van de Staten-Generaal. Er zou niet slechts 1 Kamer zijn, maar 2. Net zoals we het nu kennen. De macht van de 1e Kamer zou zich beperken toch het goed- en afkeuren van wetten. De 2e Kamer kon dit ook, maar mocht de wetten ook zelf bedenken.

In 1840 scheidde België zich alweer af van Nederland. Dit gebeurde middels een grondwetswijziging. Een andere belangrijke aanvulling op de grondwet in 1840 was het feit dat ministers vervolgd kunnen worden voor ambtsdaden die in strijd zijn met de wet. Bij de Grondwet van 1840 kwam Thorbecke voor het eerst kijken. We zullen straks nog veel meer over deze man lezen.

Grondwet na 1848

1848 is een heel belangrijk jaartal voor de Nederlandse Grondwet zoals wij hem vandaag de dag kennen. Dit keer was de oorzaak van de wijziging van de grondwet geen oorlog, crisis of afscheiding. Er werd voor het eerst gekeken naar de rechten van de mensen in het Koninkrijk. We zullen voor het overzicht een rijtje maken van de belangrijke wijzigingen en herzieningen van de grondwet van 1848.

● De koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk.
● Rechtstreekse verkiezingen voor zowel de 2e Kamer, de Provinciale Staten als de gemeenteraden.
● Censuskiesrecht (niet iedereen mocht stemmen)
● Vrijheid van onderwijs, vereniging en vergadering
● Scheiding koning en kerk

Zoals gezegd was de Grondwet die in 1848 werd ingevoerd de basis voor de Grondwet die wij vandaag de dag nog gebruiken. Toch zijn er door de jaren heen nog een aantal grote veranderingen geweest. Ook deze zullen we uiteraard noemen.

Het algehele kiesrecht werd ingevoerd in 1922, dit hield in dat zowel alle volwassen mannen als vrouwen mochten stemmen. In 1922 werd deze wet overgenomen in de Grondwet. Het was lastig om de Grondwet te wijzigen, vandaar dat het algehele kiesrecht eerst werd opgenomen in een ‘normale wet’. In 1922 was er nog een andere belangrijke herziening gedaan aan de grondwet. Er werd vanaf dit moment niet meer gepraat over koloniën. Suriname, Curaçao en Nederlands-Indië werden gezien als delen van het rijk.

In 1946 en 1948 waren en vooral wijzigingen die ook te maken hadden met deze gebieden. Het ging dan vooral over de dekolonisatie die gaande was. De eerste wijzigingen gingen vooral over het inzetten van de Nederlandse militairen in Nederlands-Indië. De grondwetswijziging maakte het mogelijk om soldaten in te zetten zonder dat zij hiervoor toestemming gaven. In ’48 werden de eerste amendementen aangenomen die de opzet gaven voor het onafhankelijk of soeverein worden van de kolonies.

Grondrechten

In 1983 werd de Grondwet volledig herschreven. Zo veranderde eigenlijk de hele opzet van het Nederlands wetboek. De strafrechtelijke ministeriële verantwoordelijkheid is niet langer opgenomen in de grondwet, maar in het Wetboek van Strafrecht. Ook wordt er voor het eerst heel veel aandacht gegeven aan de basisrechten van de Nederlandse burger. Deze zogenaamde grondrechten gaan over allerlei vrijheden die we in Nederland krijgen als we hier wonen. Zo hebben we te maken met onder meer;

● Vrijheid van meningsuiting
● Vrijheid op geloof
● Onaantastbaarheid van het menselijk lichaam
● Bescherming tegen discriminatie

En zo zijn er nog een stuk meer vrijheden en beschikkingen opgenomen die de Nederlandse burger moet beschermen.

Dit gebeurde dus in het jaar 1983. Er werden in deze tijd nog een aantal andere belangrijke dingen opgenomen in de hernieuwde grondwet. Zo is Amsterdam sindsdien officieel de hoofdstad van het Koninkrijk der Nederlanden, is de doodstraf verboden, is Suriname ook volgens de Grondwet onafhankelijk en mocht je Kamerlid worden vanaf je 18e.

Inhoud van de Grondwet

Je hebt nu een beknopte en duidelijke beschrijving kunnen lezen van de geschiedenis van de Nederlandse grondwet. Sinds de herziening in 1983 bestaat de Grondwet uit 7 hoofdstukken, en dit zijn ze.

● Grondrechten
● Regering
● Koning
● Koning en Ministers
● Staten-Generaal
● Inrichting en samenstelling
● Werkwijze
● Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale Ombudsman, Colleges van Advies
● Wetgeving en Bestuur
● Wetten en andere voorschriften
● Overige bepalingen
● Rechtspraak
● Provincies, gemeenten, waterschappen en andere openbare lichamen

Zo kun je zien dat er heel erg veel is opgenomen in de Grondwet. Het is de basis van hoe ons land werkt en hoe het wordt geregeerd. Het zal je dan ook niet verbazen dat het wijzigen van de Grondwet erg lastig is. Het kabinet moet ervoor worden ontbonden, er moeten nieuwe verkiezingen worden gehouden en er moet een tweederdemeerderheid zijn.